Diabetic Items

دیابت یا بیماری قند به علت ناتوانی بدن در تولید یا مصرف انسولین پدید می آید. انسولین ماده ای است که در بدن توسط لوزالمعده تولید می گردد و باعث می شود قند یا به عبارتی مهمترین منبع انرژی بدن مورد استفاده قرار گیرد.

انواع دیابت

به طور کلی دیابت به چهار گروه دیابت نوع یک، دیابت نوع دو، دیابت حاملگی و دیابت به علل متفرقه تقسیم‌ بندی می شود.

دیابت نوع یک

در دیابت نوع یک که ۱۵- ۱۰درصد کل موارد دیابت را تشکیل می ‌دهد، تولید انسولین از پانکراس به علت از بین رفتن سلول‌های سازنده ی انسولین، متوقف می ‌شود. به همین دلیل افراد مبتلا به این نوع دیابت باید از بدو تشخیص، انسولین مورد نیاز بدن را به صورت تزریقات روزانه تأمین کنند. به همین دلیل به آن "دیابت وابسته به انسولین" نیز می گویند.

دیابت نوع یک اغلب در سنین زیر ۳۰ سال به وجود می‌ آید، لذا به آن "دیابت جوانی" نیز می گویند.

دیابت نوع دو

دیابت نوع دو بیشتر در بالغین بالای ۳۰ سال و چاق دیده می ‌شود که ۹۰- ۸۵ درصد کل موارد دیابت را شامل می گردد و انسولین تولید شده از پانکراس در این افراد به خوبی عمل نمی ‌کند. در واقع در دیابت نوع دو یا پانکراس به اندازه ی کافی انسولین ترشح نمی‌ کند و یا این که انسولین ترشح شده، به علت وجود مقاومت سلول ها به انسولین مخصوصاً در افراد چاق، فاقد کارآیی لازم است.

به این نوع دیابت، "دیابت غیر وابسته به انسولین" یا "دیابت بزرگسالان" نیز می گویند.

دیابت حاملگی

دیابت حاملگی به دیابتی گفته می ‌شود که برای اولین بار در طول حاملگی تشخیص داده شود. این نوع دیابت معمولاً گذراست و بعد از اتمام حاملگی بهبود می ‌یابد. خانم‌های مبتلا به دیابت حاملگی بعداً در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع دو هستند.

علل افزایش قند خون

از دلایل مهم افزایش قند خون عبارتند از:

  • پرخوری
  • کاهش فعالیت فیزیکی
  • استرس
  • عفونت ها
  • جراحت و بیماریها
  • مصرف نکردن انسولین و یا قرص های کاهنده خون

عوارض

عوارض دیابت را می توان به دو نوع (عوارض زودرس) و (عوارض دیررس) تقسیم نمود.

عوارض زودرس دیابت شامل موارد زیر هستند:

هیپوگلیسمی (کاهش قند خون به ۷۰ میلی گرم در دسی لیتر و کمتر)

هیپوگلیسمی ممکن است به علت مصرف زیاد انسولین یا قرص های پایین آورنده قند خون، کم خوردن یا حذف یک وعدۀ غذی اصلی و یا میان وعده و فعالیت بدنی زیاد ایجاد شود.

علائم هیپوگلیسمی شامل احساس ضعف یا گرسنگی، رنگ پریدگی، عرق سرد، طپش قلب، سرگیجه، گیجی، خواب آلودگی و در موارد شدید بیهوشی است.

عوارض دیررس عبارتند از:

  • عوارض قلبی عروقی
  • عوارض عصبی (مورمورشدن، درد، بی‌حسی یا ضعف در دست و پاها، مشکلات گوارشی مانند احساس پری شکم، تهوع، استفراغ، اسهال و یبوست، مشکلات ادراری، مشکلات جنسی مانند بی‌میلی جنسی، سرگیجه و غش‌کردن، ازدست‌رفتن حس درد به طوری که حتی در حملات قلبی فرد ممکن است درد را حس نکند، افزایش یا کاهش تعریق، دوبینی و یا فلج یک طرف صورت)
  • عوارض کلیوی
  • مشکلات چشمی
  • مشکلات اندام تحتانی

داروهای کاهش قند خون

داروهایی که به‌ طور معمول برای درمان قند خون مورد استفاده قرار می ‌گیرند، عبارتند از:

  • گلی‌بن‌کلامید یا گلیبوراید که نام دیگر آن دائونیل است. در همین گروه دارویی، از کلروپروپامید نیز گاهی استفاده می‌ شود.
  • متفورمین

البته به تازگی قرص‌ های متعدد دیگری نیز برای درمان دیابت نوع دو به بازار عرضه شده‌اند که هنوز استفاده از آن ها خیلی رایج نشده است. در هر حال شما باید نام قرص‌های مصرفی خود را بدانید و اگر به خاطر سپردن آن ها برای تان مشکل است، نام قرص و تعداد دفعات مصرفی را روی یک کارت یادداشت کنید و همراه خود داشته باشید.

در بیماران دیابتی نوع دو که رژیم غذایی، کاهش وزن و ورزش، در کنترل قند خون مؤثر نباشد استفاده از روش دارو درمانی در دیابت و مصرف داروهای کاهنده قند خون، الزامی می شود. انواع گروه های داروهایی کاهنده قندخون در زیرآورده شده است:

  • سولفونیل اوره ها: این داروها، با تحریک سلولهای پانکراس، باعث ترشح انسولین بیشتر می شوند. سولفونیل اوره ها نیم ساعت قبل از غذا باید مصرف شوند.
  • مگلیتینیدها: که از این گروه می توان ریپاگلینید را نام برد. این گروه نیز ترشح انسولین را افزایش می دهند.

گروه مگلیتینیدها نسبت به سولفونیل اوره ها جذب سریعتری دارند یا هم زمان و یا یک ربع قبل از غذا باید مصرف شوند . ازعوارض هر دو گروه کاهش قند خون و اضافه وزن است که در سولفونیل اوره ها این عوارض شدیدتر است.

  • بی گوانیده: از این گروه مت فورمین (گلوکوفاژ) را داریم که بیشتر با تأثیر روی کبد از تولید گلوکز کبدی می کاهد (کاهش گلوکونئوژنز) و نیز برداشت گلوکز توسط ماهیچه ها را افزایش میدهد، اماتأثیری روی ترشح انسولین ندارد و باعث بروز هایپوگلایسمی نمی شود. این دارو تا حدودی باعث کاهش وزن می شود و سطح چربی خون را نیز بهبود می بخشد و برای بیمارانی که اضافه وزن دارند، انتخاب مناسبی است.
  • مهار کننده های آلفاگلوکوزید‌از: داروهای این دسته جذب گلوکز موجود در مواد غذایی را در دستگاه گوارش به تاخیر می اندازد.این داروها برای کاهش قندخون بعد از غذا استفاده شده و شامل آکاربوز (Acarbose)و میگلیتول (Miglitol)می باشند .
  • تیازولیدین‌دیونها دسته پنجم داروهای ضد دیابت خوراکی هستند که تروگلیتازون –پیوگلیتازون-رزیگلیتازون-از این گروهند. حساسیت عضلات و بافت چربی را نسبت به اثر انسولین افزایش داده و با افزایش اثر انسولین سبب کاهش قند خون می شود.
  • مهارکننده های دی پپتیدیل پپتیداز (Dipeptidylpeptidase inhibitors): این دسته دارویی جدیداً توسط FDAتایید شده است و در حال حاضر تنها داروی سیتاگلیپتین (Sitagliptin)یا (Januvia)در این دسته قرار می گیرد . این دارو با مهار آنزیم ۴-DPPباعث ترشح انسولین در یک مدت طولانی بعد از غذا می شود و در نتیجه قندخون پایین می آید .
  • ترکیب داروهای خوراکی دیابت (Combination oral diabetes drugs ): از آنجایی که داروها از طرق مختلف باعث کاهش قندخون می شوند ، گاهی برای افزایش تأثیر درمان ، آنها را با هم ترکیب می کنند .بیمارانی که در آغاز از یک دارو استفاده کرده اند، ممکن است در آینده برای کنترل قندخون خود به داروی دیگری نیاز داشته باشند . شواهد نشان داده اند که هنگامی که دو دارو با هم استفاده می شوند اثرات داروها افزایش می یابد .
  • انسولین: همه افراد مبتلا به دیابت نوع اول و بعضی از افراد مبتلا به دیابت نوع دو انسولین مصرف می کنند . ۵ نوع انسولین وجود دارد که شامل انسولین سریع اثر ( Rapid – acting )،کوتاه اثر (Short – acting ) ،  متوسط اثر  ( Intermediate – acting)  ، طولانی اثر ( Long – acting)و ترکیبی ( Premixed )است .

در بسیاری از موارد، قند خون بالا هیچ کدام از دلایلی که قبلا ذکر شد را ندارد و شما فقط با اندازه گیری قند خون در آزمایشگاه و یا با دستگاه گلوکومتر متوجه آن می شوید. اگر قند خونتان بیش از حد بالا می باشد، با فواصل زمانی کمتری قندتان را اندازه گیری کنید. مصرف دارو و انسولین را طبق برنامه ادامه دهید و مایعات بدون قند بیشتری بنوشید. در صورت عدم وجود کتون در ادرارو کمتر بودن قند خون از ۳۰۰ میلی گرم بر دسی لیتر به فعالیت بدنی بپردازید.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)