قوز کردن عادت بسیار غلطی است چرا که گذشته از نامناسب بودن وضعیت فیزیکی فرد باعث فشار آمدن به ریه و قلب می شود و همچنین قد فرد را کوتاه تر نشان می دهد.قوز کردن مشکلی است که خیلی ها با اون درگیر هستند خصوصا" خانم ها.لازم است بدانید در ستون فقرات سه انحنا وجود دارد که ستون فقرات را به شکل S نشان می دهد.وقتی که انحنای پشت از حد معمول خود خارج شد و بدن به شکل C در آید به آن قوز می گویم.اصطلاح قوز کردن یک اصطلاح عامیانه برای این ناهنجاری است چرا که در واقع نام اصلی این ناهنجاری کیفوز است.راجب به کیفوز به طور کامل توضیحاتی را ارائه داده ایم.اما در این مطلب روی سخن ما با همان اصطلاح قوز است.اسکولیوز (کژپشتی یا انحراف ستون فقرات) زمانی رخ می‌دهد که آناتومی طبیعی ستون فقرات از پهلو (به طور جانبی) خمیدگی پیدا کند. هنگامی که به ستون فقرات سالم از پهلو نگاه می‌کنیم، قوس رو به بیرون ملایمی در قسمت بالای کمر و قوس رو به داخل ملایمی را در قسمت پایین کمر مشاهده می‌کنیم. ستون فقرات در حالت طبیعی از روبه‌رو یا پشت صاف و مستقیم به نظر می‌رسد، حال آن که ستون فقرات دچار اسکولیوز از همین زاویه، خمیده و دارای انحناء است.

4875

قوز کردن همیشه به شیوه و الگوی غلط زندگی باز نمی گردد، بلکه در برخی موارد علت بروز آن مادرزادی یا شخصیتی است و در سنین کهنسالی نیز بسیاری را گرفتار می کند.بد قرار گرفتن بدن بخصوص هنگام نشستن، تلویزیون دیدن، کار کردن با کامپیوتر یا حتی انجام تکالیف از سوی دانش آموزان از دلایل اصلی قوز کردن است.

چرا پیری با قوز کردن همراه می شود؟

متاسفانه افراد مسن به دلیل ضعف عضلانی هنگام ایستادن، نگران آن هستند که نتوانند تعادل خود را حفظ کنند و به همین علت قوز می کنند و این برایشان عادت می شود.به علاوه، پوکی استخوان و فرسودگی استخوان ها نیز به ضعف عضلانی آن ها دامن می زند و آن ها را ناگزیر به استفاده از عصا می کند که در بسیاری موارد به علت کوتاه بودن به وضع قرارگیری بدن حالت قوز کرده می بخشد.

اصلاح الگوی زندگی یعنی نحوه نشستن و راه رفتن، استفاده از عصا با طول قد مناسب، انجام ورزش هایی برای تقویت عضلات و نیز اصلاح داروهای مصرفی که به درمان پوکی استخوان کمک کند، در جلوگیری از قوزکردن افراد مسن بسیار موثر است. در برخی موارد نیز استفاده از قوز بند و در موارد حاد، جراحی ضروری می شود.

گرد شدن نا‌هنجار ستون فقرات که در بخش بالایی و میانی پشت بدن نمود می‌یابد را قوز کمر یا کیفوز گویند. تنها موارد بسیار شدید کیفوز به قوز آشکار پشت یا دشوار شدن تنفس می‌انجامد. کودکان دچار گونه‌های مختلف گوژپشتی می‌شوند که هر کدام به علت خاصی بروز می‌یابد:

  • قوز پشت یا قوز کمر وضعیتی: رایجترین گونه قوز کمر است و معمولاً در دوران نوجوانی و بلوغ قابل ملاحظه است. قوز پشت وضعیتی گاهی باعث ناراحتی خفیف می‌شود، اما به ندرت باعث بروز درد و مشکلات دیگر در سال‌های آتی زندگی و مراحل بعدی می‌شود. این نوع قوز کمر، که بیشتر در میان دختران رواج دارد، زمانی رخ می‌دهد که استخوان‌ها و عضله‌ها، احتمالاً در نتیجه قوز کردن یا حالت اندامی نامناسب به شیوه غیرطبیعی رشد کنند.
  • قوز کمر یا کیفوز شوئرمن: منتسب به رادیولوژیستی دانمارکی با نام شوئرمن، معمولاً در دوره بلوغ، به ویژه طی جهش رشد، رخ می‌دهد و گاهی اوقات ارثی است. این نوع قوز پشت باعث می‌شود تا مهره‌ها در تصاویر پرتونگاری جانبی، در عوض چهار گوش بودن، سه گوش به نظر برسند. قوز کمر شوئرمن در میان پسران رواج بیشتری دارد.
  • قوز کمر مادرزادی: زمانی رخ می‌دهد که ستون مهره‌ها پیش از تولد به شیوه‌ای غیرطبیعی و نا‌هنجار شکل بگیرد و رشد کند. در این حالت چند مهره‌ به یکدیگر متصل می‌شود یا استخوان‌ها به شکلی نامناسب شکل می‌گیرند. قوز کمر همگام با رشد کودک تشدید می‌شود. کودکان مبتلا به این عارضه باید به طور منظم معاینه شوند تا مشکلات استخوانی دیگر و نارسایی‌های کلیوی یا قلبی بروز نیابد.

علت

استخوان‌های مجزای (مهره‌های) تشکیل دهنده‌ی ستون فقرات سالم شبیه استوانه‌هایی هستند که در یک ستون روی یکدیگر قرار گرفته‌اند. در صورت سه گوش شدن مهره‌های فوقانی، بیماری قوز کمر رخ می‌دهد. مشکلات متعددی در به وجود آمدن این بدشکلی دخیل می باشند که شماری از آنها عبارت‌اند از:

  • پوکی استخوان: این اختلال همراه با باریک و ضعیف شدن استخوان به خرد شدن مهره‌ها (شکستگی ناشی از فشار) می‌انجامد. پوکی استخوان در میان سالمندان، به ویژه بانوان مسن و مصرف کنندگان مقادیر بالای کورتیکواستروئید به مدت طولانی، بیشترین میزان شیوع را دارد.
  • تخریب دیسک: دیسک‌های نرم و مدور مانند بالشتک‌های محافظ بین مهره‌های ستون فقرات عمل می‌کنند. این دیسک‌ها در نتیجه بالا رفتن سن خشک و کوچک می‌شوند و منجر به تشدید عارضه گوژپشتی می‌شوند.
  • بیماری شوئرمن یا قوز کمر شوئرمن: معمولاً طی دوران جهش رشد و پیش از بلوغ شروع می‌شود. پسران بیش از دختران مستعد ابتلا به این بیماری هستند. میزان خمیدگی با توقف رشد کودک بیشتر می‌شود.
  • قوز کمر مادرزادی: اگر ستون فقرات نوزاد به نحو نامناسب در رحم مادر شکل بگیرد و رشد کند، استخوان‌های ستون فقرات نیز به شیوه‌ای نامناسب شکل می‌گیرند و در نهایت کودک دچار گوژپشتی می‌شود.
  • سندرم‌ها: قوز کمر کودکان می‌تواند ناشی از ابتلا به سندرم‌هایی خاص مانند سندرم مارفان یا بیماری پرادرویلی نیز باشد.
  • سرطان و درمان‌های سرطان: سرطان ستون فقرات و همچنین درمان‌هایی چون شیمی درمانی و پرتودرمانی مهره‌ها را ضعیف می‌کند و آنها را بیشتر در معرض شکستگی‌های فشاری قرار می‌دهد.
  • حالت بد اندامی: افزایش قوس مهره‌های فوقانی ستون فقرات از قوز کردن نیز نشأت می‌گیرد. این عارضه، موسوم به گوژپشتی یا کیفوز وضعیتی، شامل تمام گونه‌های بدشکلی ستون فقرات نمی‌شود و بیشترین شیوع را در میان نوجوانان دارد.

علائم

حالت اندامی ناخوشایند، درد و یا فشار شدید روی ریه‌ها و شکم از علائم گوژپشتی به شمار می‌رود. درد ابتدا در ناحیه دچار قوز بروز می‌یابد. قوس شدید به نخاع و ریشه‌های عصب نیز فشار می‌آورد و موجب ضعف پایین تنه می‌شود. فشار ناشی از قوز کمر در نهایت به ریه‌ها و شکم وارد می‌شود و بر تنفس و اشتها تأثیر می‌گذارد.

تشخیص

خمیدگی قسمت بالای پشت یا قوز در موارد شدید قوز کمر جلب توجه می‌کند. اگرچه قوز کمر در بسیاری از موارد همراه با هیچ علامت آشکاری همراه نیست و تشخیص آن دشوار است. پزشک برای بررسی وضعیت قوز پشت، ستون فقرات را معاینه می‌کند و از کودک می‌خواهد تا از کمر رو به جلو خم شود، چون گوژپشتی غالباً هنگام خم شدن پشت بدن به این شکل واضح‌تر می‌گردد. پزشک گاهی از کودک می‌خواهد تا جهت تشخیص بهتر قوزکمر وضعیتی دراز بکشد. پزشک در صورت احتمال وجود قوز کمر، دستور انجام پرتونگاری (اشعه ایکس) از ستون فقرات را می‌دهد تا به کمک تصاویر آن، نوع گوژپشتی را تشخیص دهد؛ همچنین برای بررسی تأثیرگذاری قوز کمر بر نحوه تنفس دستور انجام آزمایش‌های عملکرد ریوی را می‌دهد. اگر پزشک احتمال دهد که عاملی دیگر، مثلاً عفونت یا تومور، باعث بروز این مشکل شده است، انجام تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (ام.آر.آی.) از پشت بدن می‌تواند مفید باشد.

در شکل، سمت چپ مهره‌های طبیعی، انحناء کمتر، شکل چهارگوش را نشان می دهد و سمت راست مهره‌های دچار بیماری شوئرمن، انحناء بیشتر، شکل سه گوش را نشان می دهد.

درمان

پزشک معمولا از درمان های غیر جراحی و جراحی برای درمان قوز پشتی استفاده می کند. گزینه‌های درمانی متفاوتی، از فیزیوتراپی، ورزش و حرکات اصلاحی گرفته تا جراحی، برای قوز کمر وجود دارند. البته سعی می‌شود تا این بیماری را پیش از روی آوردن به جراحی با روش‌های محافظه‌کارانه (بدون جراحی) درمان و رفع نمود. چگونگی درمان مناسب برای هر بیمار به عوامل زیر بستگی دارد:

  • شدت علائم
  • مدت مواجهه با علائم
  • میزان قوس و خمیدگی ستون فقرات
  • تأثیرگذار بودن داروها بر تسکین درد

پزشک در اولین مراجعه‌ی بیمار، سابقه‌ی پزشکی وی را به دقت بررسی می‌کند تا اطلاعات بیشتری را در زمینه‌ی درد و توانایی عملکردی بیمار به دست بیاورد و با اتکاء به این دانسته‌ها، میزان جدی بودن علائم و درمان مناسب را تشخیص دهد. مناسب بودن درمان محافظه‌کارانه (غیرجراحی) یا جراحی برای رفع قوز کمر به عامل‌های متعدد بستگی دارد:

  • سن، وضعیت عمومی سلامت و سابقه پزشکی
  • شدت قوز کمر
  • میزان تأثیرگذاری داروها و درمان‌‌ها
  • پیش‌بینی پزشک در مورد شدت یافتن یا بهبود قوز کمر و سرعت این روند
  • نظر یا ترجیح بیمار

متوقف ساختن خمیدگی بیشتر ستون فقرات وجلوگیری ازقوز کمر (قوس شدید و همیشگی) هدف درمان به شمار می‌رود.

طب فیزیکی

دکتر متخصص طب فیزیکی به بیمار کمک می‌کند تا حالت‌های اندامی مناسب را فرابگیرد و بر محدودیت‌های عملکردی مرتبط با قوز شدید ستون فقرات غلبه کند و  از گزینه‌های درمانی گوناگونی برای رفع قوز کمر بهره می‌گیرد که عبارت‌اند از:

  • حرکت‌های اصلاحی خاص برای کاهش قوز پشت و درد
  • نرمش‌های تقویتی و کششی و آموزش حالت اندامی مناسب برای کاهش قوز کمر و پیشگیری از پیشرفت این بیماری. این نرمش‌ها و حرکات اصلاحی عمدتاً بر تقویت عضله‌های پشت، شانه و مفصل‌های ران متمرکز می‌شوند.
  • ارجاع به درمان های فیزیوتراپی برای استفاده از تکنیک‌ها و مدالیته‌هایی نظیر گرما، یخ و یا تحریک الکتریکی چون تحریک الکتریکی عصب از راه پوست (TENS). دکتر فیزیوتراپی در انتخاب تکنیک مناسب برای رفع و درمان قوز کمر به بیمار کمک می‌کند.
  • درمان با دست (منوال تراپی) میوفاسیال یا بافت نرم و متحرک‌سازی شانه در افزایش انعطاف‌پذیری ستون فقرات مؤثر است.
  • تجویز بریس و ارتز های اصلاحی ( کمر بند طبی ) برای اصلاح انحراف در ستون فقرات

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)