زانو درد یکی از دردهای رایجی است که درافراد پیر، جوانان، بچه ها و در بارداری اتفاق می افتد این نوع درد میتواند بعد ازآسیب دیدگی یا بر اثر یک بیماری و اختلال مزمن ایجاد شود. میزان ناراحتی و شدت درد زانو به عواملی مانند علت درد، محل درد (درد زیر زانو، درد پشت زانو و کشکک) و شرایط فیزیکی بیمار بستگی دارد بروز زانو درد در دوران کنهسالی ازعلائم بیماری های استخوانی است، که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم روی مفاصل تاثیرگذاشته اند. اگر چه این مورد همیشه رخ نمیدهد، اما در بعضی از افراد پیر بروز درد ناشی از ضعف استخوان ها و ساختارهای آن بر اثر بالا رفتن سن است. افراد پیری که مبتلا به بیماری ها و اختلالات استخوان و مفاصل هستند درد زانو را تجربه کرده اند. خانم های بالای ۶۵ سال نسبت به خانم های جوان تر بیشتر در معرض خطر زانو درد  و بروز درد پشت زانو قرار دارند. جوانان و نوجوانانی هم که فعالیت های ورزشی مانند پریدن، دویدن، یا فعالیت هایی که باعث ایجاد فشار روی مفصل زانو میشود، را انجام میدهند ممکن است با زانو مواجه شوند. کودکان در سنین نوجوانی یا قبل از آن با بازی کردن و انجام فعالیت با زانو درد مواجه می شوند. زانو درد در کودکان و نوجوانان اغلب بر اثر انجام ورزش هایی مانند پریدن، دویدن و فعالیت های که شامل حرکات مکرر است ایجاد می شود.

12

علت و علل

موارد متعددی وجود دارد که میتواند روی عملکرد صحیح یکی از زانوها یا هر دو زانو تاثیر بگذارد و باعث ایجاد زانو درد شود. آسیب دیدگی زانو یکی از رایج ترین دلائل آن است اما موارد دیگری هم مانند بیماری آرتروز زانو باعث از بین رفتن و ناراحتی مفصل میشود. از دیگر علت زانو درد می توان به موارد زیر  اشاره کرد:

رگ به رگ شدن و کشیدگی در لیگامنت ها و بافت های ماهیچه ای: این گونه ازآسیب دیدگی های زمانی ایجاد میشود که به زانو ضربه ای وارد شود یا زانو در جهت ناصحیح  پیچ بخورد. رگ به رگ شدن و کشیدگی اغلب در حین انجام ورزش های پر برخورد یا حرکات ناگهانی ایجاد میشود و منجر به زانو درد می شود.

آسیب دیدگی مینیسک: مینیسک لایه نازک غضروفی است که بین استخوان قلم پا و ران قرار گرفته است این قسمت مانند دیسک ها نقش ضربه گیر را در مفصل زانو ایفا میکنند و در صورتیکه فشار زیادی روی آن ایجاد شود، دچار پارگی و بروز درد زانو میشود. مینیسک باعث استحکام و ثبات زانو میشود و از ایجاد هر گونه حرکت غیرطبیعی مفصل زانو که باعث ایجاد آسیب دیدگی میشود جلوگیری میکند. پارگی مینیسک روی عملکرد صحیح آن تاثیر میگذارد و می تواند علت درد پشت زانو و تورم زانو باشد.

تاندونیست: تاندونیست به التهاباتی گفته میشود که باعث ایجاد قرمزی،ایجاد ضعف با لمس مفصل،ودردهای شدید درتاندون های زانو یا هرقسمتی ازبدن که دارای تاندون است میشود.فعالیت هایی که درآن حرکات مکرر انجام میشود باعث افزایش خطرتاندونیست شدن میشود موارد دیگری که باعث التهاب تاندون میشود گرم نکردن بدن قبل از انجام تمرینات ورزشی و بروز بیماری هایی مانند آرتروز زانو است.

آرتروز استخوان: آرتروز استخوان یکی از انواع آرتروز است که میتواند روی یک یا چند مفصل در بدن تاثیر بگذارد این بیماری میتواند درخانم ها، در حاملگی، آقایان و کودکان ایجاد شود. خانم های بالای ۵۵ سال بیشتر از بقیه افراد در معرض خطرابتلا به آتروز قراردارند، این بیماری به دلیل از بین رفتن غضروف ها باعث ایجاد زانو درد میشود. با از بین رفتن غضروف ها استخوان ها روی یکدیگر کشیده میشوند وباعث ایجاد ناراحتی و زانو درد می شوند. بیماری آرتروز میتواند ناشی از رشد ناصحیح مفصل درحین تولد، آسیب دیدگی ناشی از انجام فعالیت های ورزشی یا کارهایی که در آن حرکات مکرر انجام میشود باشد که منتهی به درد مفصل زانو می شود.

بیماری شبیه به نقرس: این اختلال یکی از انواع آرتروز است که در زمانی که کریستال های کلسیم به نام پیروفسفات سدیم (یک نوع نمک) در مایع موجود در زانو افزایش یابد، ایجاد میشود. این بیماری معمولا با بیماری نقرس اشتباه گرفته میشود وممکن است در تعدادی از افراد اشتباه تشخیص داده شود این اختلال باعث ایجاد زانو درد، تورم والتهاب درمفصل زانو یا مفاصل دیگر می شود.

التهاب برسا: التهاب برسا ممکن است باعث ایجاد زانو درد دربعضی از افراد شود برسا کیسه های مایع کوچک هستند که باعث لغزندگی تاندون ها ی لگن ،شانه و زانو شده اند وبه آنها کمک میکند تا آزادانه و به راحتی حرکت کنند. در صورت بروز اختلال در این کیسه ها درد مفصل زانو بروز می کند.

کندرومالاسی کشکک زانو: کندرومالاسی اصطلاحی است که برای توصیف از بین رفتن و صاف شدن غضروف های موجود در بدن به کار میرود. کندرمالاسی کشکک زانو فقط روی این ناحیه تاثیرمیگذارد آسیب دیدگی کشکک ممکن است براثراستفاده بیش ازحد ومکرر ازمفصل ایجاد شود و اغلب درخانم ها بیشتر از آقایان ایجاد میشود و برای افرادی که بیش از حد فعال هستند میتواند باعث ایجاد زانو درد شود.

اضافه وزن وچاقی: افرادی که دچار اضافه وزن هستند ممکن است هنگام راه رفتن و ایستادن با زانو درد مواجه شوند. زمانیکه وزن بدن از حالت طبیعی بالاتر رود باعث ایجاد فشار روی زانو میشود. این فشارها باعث از بین رفتن بافت های زانو میشود و باعث میشود که انتهای استخوان قلم پا و ران روی یکدیگر کشیده شود و دچار ساییدگی شوند.

علائم

علائم انواع زانو درد بر اساس میزان پیچیدگی بیماری و آسیب دیدگی به صورت خفیف وشدید طبقه بندی میشود. • علایم و نشانه های عمومی و رایج:

۱-  سخت شدن مفصل و ناتوانی در خم و راست کردن آن

۲-  گرم شدن مفصل هنگام لمس آن

۳-  شنیدن صداهای غیرطبیعی مانند صدای تق تق هنگام حرکت مفصل • علایم و نشانه های جدی:

۱-  بروز زانو درد همراه با قرمزی، تورم وتب

۲-  ناتوانی در ایستادن

۳-  لنگان لنگان راه رفتن

۴-  خم شدن زانو هنگام ایستادن

۵-  بروز بی حسی در مفصل آسیب دیده

۶-   علایم قابل مشاهده مانند بدشکلی استخوان

تشخیص

پزشکان ممکن است برای شناسایی علت زانو درد انجام تست های خاص را به بیمار توصیه کنند این تست ها شامل موارد زیر است: •تست عکس برداری اشعه ایکس:این تست هر گونه آسیب دیدگی، بیماری یا بدشکلی را در مفاصل عامل زانو درد نشان میدهد تست اشعه ایکس با استفاده از امواج الکترومغناطیسی که به بدن فرستاده میشود میتواند تصاویری از مفصل آماده کند و در اختیار پزشک قرار میدهد. •سی تی اسکن:این نوع از تست تصاویری از بافت های داخل بدن ازهمه جهات و موقعیت ها آماده میکند. سی تی اسکن برای تشخیص مشکلات مفاصل، استخوان ها و بافت ها استفاده میشود. •آلتراسوند یا فراوادرمانی: در این روش با استفاده از امواج صوتی تصاویری از مفصل گرفته میشود این روش برای تشیخص بسیار موثر است. •تست عکس برداری ام آرآی:این تست تصاویر۳ بعدی ازبدن آماده میکند ام آرآی به پزشک کمک میکند که داخل مفصل زانو را مشاهده کند و بتوانند مفصل را معاینه کنند. •تست مواد مایع مفصل وآزمایش خون: در موارد زانو درد شدید انجام این دو تست ضروری است به این روش آرتروسنتز گفته میشود که مایع موجود در کپسول مفصل، کیسه برسا و سینوال تست میشود.

درمان

یکی از مهمترین روش ها برای بهبود شرایط، استراحت و توانبخشی مفصل است. مراقبت های خانگی که معمولا بسیار رایج است شامل موارد زیر است:

۱-  استراحت

۲-  یخ درمانی

۳-  بستن مفصل

۴-  بالاگرفتن مفصل

۵-  بریس و تجهیزات درمانی دیگر

به طور معمول در افراد فعال تر٬ مشکلات زانویی بیشتر است و حتی داشتن یک بدن آماده هم برای آسیب ندیدن زانو کفایت نمی کند. بخشی از این مشکل به طراحی خود عضو باز می گردد زیرا که این مفصل برای برخی از کارهایی که ما خواستار انجام آن هستیم طراحی نشده است. کارهایی مانند فوتبال بازی کردن٬ تصادفات اتومبیل٬ نجاری و لوله کشی٬ چمباتمه زدن و یا زانو زدن در تمام روز از این موارد هستند.

در زیر نکاتی چند جهت بهبود زانوی آسیب دیده پیشنهاد می شود:

بار بدن را سبک کنید

وزن بالای بدن عامل اصلی ناراحتی های زانو است. به ازای هر نیم کیلو اضافه وزن٬ شش برابر آن فشار بر روی زانو وارد می شود یعنی اگر شما پنج کیلو اضافه وزن داشته باشید٬ زانویتان باید ۶۰ کیلو اضافه وزن را تحمل کند و مشخص است که به قول دکتر فاکس شما نمی توانید زیر تریلی ۱۸ چرخ تایر فولکس بگذرید! پس تا آنجا که می توانید وزن خود را متعادل کنید.

با ورزش کردن زانوی خود را تقویت کنید

تنها چیزی که زانو ها را کنار هم نگه می دارد عضلات و رباط ها هستند. تقویت عضلات کنار زانو بسیار مهم است زیرا که این عضلات ساختارهای واقعی حمایت کننده مفصل زانو هستند و اگر قدرت کافی نداشته باشند دچار مشکل خواهید شد.

تقویت ایزومتریک زانو - عضلات چهار سر زانو و همسترینگ عضلاتی هستند که باید تقویت شوند برای عضله چهار سر زانو (عضله ران در جلو) ورزش زیر را انجام دهید:

۱- درحالی که زانوی آسیب دیده شما در مقابلتان قرار دارد کف زمین بنشینید٬ یک حوله لوله شده را در زیر  زانو قرار دهید سپس زانو را بر روی حوله فشار دهید خواهید دید که عضلات جلوی ران سفت (منقبض) می شوند؛ سه ثانیه صبر کنید و سپس زانو را رها کنید. این حرکت را ده بار در روز انجام دهید.

۲- در حالیکه پشت تان را به دیوار تکیه داده این بنشینید (تکیه دادن به دیوار از فشار به کمر جلوگیری می کند) سپس پاستان را چند سانتی متر بالا بیاورید و تا پنج شماره بشمارید٬ سپس پا را پایین آورده و تا پنج شماره استراحت کنید. این کار را ده بار انجام دهید.

۳- برای تقویت زانو نه تنها باید عضلات چهار سر زانو را تقویت کنید بلکه عضله پشت ران یعنی عضله همسترینگ نیز باید تقویت شود که تمام عضلات در توازن باشند زیرا اگر تنها عضله روی ران تقویت شود به زانو فشار وارد خواهد شد.

روی شکم دراز بکشید. درحالیکه چانه تان با کف زمین در تماس است یک وزنه به زانو ببندید (می توانید از یک کیف پول کوچک یا جوراب پر از سکه استفاده کنید). سپس زانو را خم کنید و به آرامی زانو را از زمین بلند کنید سپس به آرامی آن را پایین بیاورید و قبل از برخورد با زمین نگه دارید و دوباره حرکت را تکرار کنید؛ این حرکت را یه بار در روز و هر دفعه هر تعداد که احساس راحتی می کنید انجام دهید (تعداد بستگی به وزنه ای دارد که به کار می برید).

احتیاط! اگر ورزشی در شما درد ایجاد می کند باید آن را قطع کنید؛ به صدای بدن خود گوش دهید و در هنگام وجود درد تمرین نکنید.

روغن های مالیدنی را امتحان کنید

بعضی مرطوب کننده های حاوی نعناع گرما تولید می کنند و گرما درد را تسکین می دهد. گاهی وقت ها پوشاندن زانو با پوشش پلاستیکی پس از مالیدن روغن٬ زانورا گرم تر نگه می دارد اما باید مراقب باشید که پوست زانو را نسوزانید.

از چه مسکنی استفاده کنم؟

ایبوبروفن داروی ضد درد انتخابی متخصصان انجمن سلامتی آمریکاست. این دارو بر خلاف آسپرین ناراحتی های گوارشی ایجاد نمی کند و التهاب را کاهش می دهد و درد را از بین می برد.

استامینوفن ضد درد خوبی است اما در کاهش التهاب تاثیری ندارد.

مطالعات جدید نشان داده که ایبوبروفن به طور قابل ملاحظه ای باعث بهبود حرکت مفصل زانو در آسیب های حاد وارده به رباط این مفصل می باشد و در مقایسه با آسپرین و استامینوفن گزینه ی بهتری است.

سطح فعالیت خود را تغییر دهید

اگر شما ورزشکارید و زانو درد مزمن دارید باید سطح تمرینات و فعالیت های روزانه خود را تغییر دهید. این به آن معنی نیست که ورزش نکنید اما به عنوان مثال اگر به ورزش کاراته علاقه مند هستید و زانو درد دارید بهتر است ورزش سبک تری را انتخاب کنید زیرا این ورزش وضعیت شما را به تدریج بدتر می کند.

دونده ها٬ در سطوح نرم تر بدوید

بهتر است برای دویدن زمین نرم را انتخاب کنید. دویدن بر رو زمین سیمانی یا آسفالت که سطح سخت داردن برای زانو مضر است. اگر بتوانید زمین چمنی را پیدا کنید (مانند زمین گلف) یا مسیرهایی که برای دویدن طراحی شده اند و سطح نرم تری دارند بهتر است زیرا که وقتی شما ۱۵۰۰ متر می دوید پاهایتان ۶۰۰ تا ۸۰۰ بار با زمین برخورد می کند و فشار از زمین به پاهای شما و زانوهایتان باز میگردد.

کفش های خود را عوض کنید

اگر کفشهای شما ضربه گیر نداشته باشند٬ ضربه از زمین به پاها و سپس زانوهای شما منتقل می شود. حتی کاهی وقت ها این فشار به باسن و کمر هم خواهد رسید. پس حتی الامکان از کفش های مخصوص پیاده روی و دویدن استفاده کنید.

از گرما با احتیاط استفاده کنید

  از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)