getpreview

این سرطان زمانی که سلول های سالم مغز تغییر شکل بدهند و خارج از کنترل رشد کنند ایجاد می شود. تومورهای مغزی انواع مختلفی دارند؛ گروهی رشد آهسته و گروهی رشد سریعی دارند.همچنان که تومور رشد می کند، ممکن است باعث انتشار در سایر نقاط مغز یا ادم  و تورم در مغز شود؛ که باعث بروز علائمی می شود. گاهی علائم تومورهای مغزی در نتیجۀ رشد توده ای روی پوشش مغزی است؛ این توده، سرطانی نیست، ولی به مغز فشار می آورد و باعث علائمی می شود.باید بدانید که از بیست سال پیش تا کنون این سرطان روند فزاینده ای داشته است، که شاید علت این افزایش مسائل زیست محیطی باشد.سرطان مغز: تومورهای مغزی خطرناکند، چه خوش خیم باشند چه بدخیم سرطان مغز هم مانند بسیاری از تومورهای دیگر می‌تواند خوش خیم (کم شدت و متمرکز) و یا به شدت سرطانی و بدخیم باشد و به بافت های مجاورش حمله کند. البته، سرطان های مغز، حتی خوش خیم شان هم می‌توانند خطرناک باشند، چرا که تومورها می‌توانند عملکردهای مغزی را تنها به علت دربرگرفتن بافت های مجاور (بینایی، شنوایی، حافظه و...)، مختل کنند.

انواع سرطان مغز چیست؟

تومورهای اولیه مغز بر حسب نوع بافتی که تومور ابتدا در آن بوجود می آید، دسته بندی می شوند. متداول ترین تومورهای مغزی، gliomas نامیده می شوند که از بافت glial (حامی) سرچشمه می گیرند.انواع گوناگونی از gliomas وجود دارد که شامل موارد زیر است:

  • Astrocytomas از یاخته های کوچک ستاره ای شکلی که astrocytes نامیده می شوند، بوجود می آید. این مورد ممکنست در هر جایی از مغز و یا ریسمان نخاعی سر بلند کند. در بزرگسالان، astrocytomas اغلب در مخ رخ می دهد که بزرگ ترین بخش مغز است. مخ، بیشتر بخش بالائی کاسه سر را پر می کند و از اطلاعات حسی استفاده می کند تا به ما بگوید که در اطرافمان چه می گذرد و به بدن ما بگوید که چگونه واکنش نشان دهد. نیمکره چپ، ماهیچه های سمت راست بدن را کنترل می کند در حالی که نیمکره راست، ماهیچه های سمت چپ بدن را کنترل می کند. مخ همچنین گفتار و احساسات و نیز مطالعه کردن، فکر کردن و یاد گیری را کنترل می کند.
  • Glioblastomas (که glioblastoma multiforme یا astrocytoma درجه ۴ نیز نامیده می شود)، astrocytomas بدخیم است که رشد می کند و به گونه ای تهاجمی گسترش می یابد. glioblastomas اغلب در افراد بزرگسال بین ۴۵ و ۷۰ ساله دیده می شود.
  • gliomas ساقه مغز در ساقه مغز پدید می آید، ساقه مغز بسیاری از وظائف مانند دمای بدن، فشار خون، تنفس، گرسنگی و تشنگی را کنترل می کند. ساقه مغز بوسیله ریسمان نخاعی به مغز متصل است. ممکنست که تومورهای واقع در این منطقه، به سختی قابل درمان باشند. بیشتر موارد gliomas ساقه مغز، astrocytomas بالائی دارند.
  • Ependymomas معمولا در لایه حفره مغز و یا در فضاهایی در مغز در اطراف ریسمان نخاعی اتفاق می افتد. اگرچه ependymomas می تواند در هر سنی بوجود آید ولی این تومورها اغلب در کودکان و نوجوانان دیده می شود.
  • Oligodendrogliomas در یاخته هایی بوجود می آید که myelin تولید می کنند، یک پوشش چربی که از عصب ها در مغز و ریسمان نخاعی حفاظت می کند. این تومورها خیلی کمیاب هستند و معمولا در مخ پدید می آیند، رشد کندی دارند و معمولا در بافت پیرامونی مغز گسترش نمی یابند و معمولا در هر سنی دیده می شود.

علائم

  • سردرد که غالبا در صبح ها بدتر می شود.
  • تهوع و استفراغ
  • تغییر در صحبت کردن، شنیدن و یا دیدن
  • مشکلات در تعادل و راه رفتن
  • مشکلات در تفکر و حافظه
  • انقباض و حرکت شدید و کشش ماهیچه
  • بی حسی و یا گزگز دست ها و پاها
  • ضعف
  • تشنج
  • تاری دید
  • تغییرات  هوشیاری
  • تغییر ظرفیت ذهنی، تکلم و شخصیت
  • بی خوابی
  • گیجی
  • فشار مغز
  • ورم مغز

هیچ کدام از این علائم و یا مجموعه ای از این علائم نشان‌دهنده سرطان مغز نمی باشد و ممکن است در فردی که سرطان مغز هم ندارد، دیده شوند.

علل

هیچ کس علت دقیق سرطان مغز را نمی داند.در برخی خانواده ها، سابقه ابتلا به سرطان مغز وجود دارد، اما هنوز وراثت به عنوان علت این سرطان شناخته نشده است.برخی پزشکان، عفونت های ویروسی مثل ویروس ایدز را علت سرطان مغز می دانند، اما هنوز این مسئله هم ثابت نشده است.برخی، آسپارتام (یک شیرین کننده مصنوعی) را علت این سرطان می دانند، اما FDA (ادره غذا و داروی آمریکا) با این نظر مخالف است.در مورد این سرطان، هیچ مدرکی دال بر مسری بودن آن، ایجاد آن در اثر ضربه به سر و یا استفاده از موبایل ثابت نشده است.

افراد در معرض خطر

  • کارکنان پالایشگاه نفت
  • عرضه کنندگان سوخت ها از قبیل: بنزین
  • شیمی‌دانان و داروسازان
  • کارگران صنایع لاستیک سازی
  • افراد سیگاری
  • قرار گرفتن در معرض اشعه

تشخیص

  • بررسی وضعیت سلامتی فرد و معاینه بدنی او بسیار مهم است.
  • یکی از آزمایشاتی که نشان‌دهنده سرطان مغز است، سی تی اسکن است. این آزمایش شبیه اشعه ایکس می باشد و دردناک نیست. در برخی مواقع، این آزمایش نیاز به تزریق ماده ای در رگ دارد تا تصویر بهتری از ساختار مغز را نشان دهد.
  • - یکی دیگر از آزمایشات، ام آر آی (MRI) می باشد. مشاهده ساختار مغز در MRI بهتر از سی تی اسکن می باشد.
  •  بیوپسی (نمونه بردای از بافت مغز)
  • شمارش تعداد گلبول های سفید خون
  • بررسی مایع مغزی نخاعی
  • بررسی فشار داخل جمجمه

روشهای درمانی

به طور کلی سه روش درمانی جهت درمان سرطان های مغزی مورد استفاده قرار می گیرد که شامل جراحی ، پرتو درمانی و شمیی درمانی است.

  • جراحی: جراحی شایعترین روش درمانی جهت درمان تومورهای مغزی به حساب می آید. به منظور دستیابی به تومور در ابتدا جراح قطعه ای از استخوان جمجمه را بر می دارد تا به مغز برسد. این عمل را اصطلاحاً کرانیوتومی می نامند.بعد از آنکه پزشک بافت سرطانی را برداشت، قطعه، برداشته شده را در محل خود قرار میدهد یا اینکه به جای آن از یک قطعه فلز استفاده می کند. جراح سعی می کند تا حد ممکن تمامی بافت سرطانی را بردارد اما دقیقاً معلوم نیست که کل بافت سرطانی برداشته شده است یا نه زیرا سرطان به بعضی قسمتهای بافت مغزی به گونه ای دست اندازی می کند که برداشتن آن نواحی باید همراه با برداشتن بخشی از بافت مغزی سالم باشد.
  • پرتو درمانی: در این روش از اشعه های پر انرژی به منظور ایجاد صدمه به سلولهای سرطانی و توقف رشد و تکثیر آنها استفاده می شود. این روش درمانی موضعی بوده و تنها ناحیه ای که تحت اشعه قرار گرفته است تحت درمان قرار می گیرد . پرتوها می توانند از یک منبع خارجی ( ماشین های تولید کننده پرتو ) یا از یک منبع داخلی ( بصورت استفاده از ابزارهای کاشتنی در بدن در نزدیک تومور) ساطع شوند.
  • شیمی درمانی: در این روش از داروهای خاصی جهت کشتن سلولهای سرطانی استفاده می شود اکثر داروهای ضد سرطانی بصورت تزریق داخل وریدی یا داخل عضلانی مورد استفاده قرار می گیرند اما بعضی نیز خوراکی هستند این روش درمانی نوعی روش سیستمیک است بدین معنا که دارو از طریق جریان خون در تمامی بدن پخش می شود و در هر جایی از بدن که سلولهای سرطانی باشند، سبب نابودی آنها می شود. استفاده از این روش بصورت دوره ای بوده و بعد از طی دوره درمان یک دوره استراحت داده می شود و بعد از آن از نو یک دوره درمانی دیگر آغاز می شود.

اگر سرطان عود کرده یا منتشر شده باشد چه می شود؟

اگر سرطان عود کرده یا منتشر شده باشد،  بیمار به جراحی، شیمی درمانی و رادیوتراپی بیشتری احتیاج دارد.

بیمار چه کارهای دیگری باید انجام دهد ؟

خیلی مهم است که به توصیه های پزشک گوش کند. باید او را از عوارض و مشکلاتی که حین درمان رو به رو شده است مطلع کند.در حین درمان تومورهای مغزی، باید تصمیم های زیادی بگیرد، مثلاً این که چه نوع درمانی را داشته باشد.باید پزشک  را در مورد احساسی که به درمان دارد در جریان بگذارد.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت واطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)

منابع:

تبیان، بیتوته،  دکتراحتجاب.کام،  پزشکان بدون مرز، مهندسان سرطان ایران

Leave a Reply