he2885

شپش حشره کوچکی به رنگ سفید مایل به خاکستری است که دارای دهانی مخصوص مکیدن خون، دو شاخک و سه جفت پای کوتاه است.شپش یک انگل خارجی بدن انسان محسوب می ‌شود. می ‌تواند سر، بدن و عانه را آلوده کند. تخم شپش «رشک» نام دارد و بیضی شکل و سفیدرنگ و به اندازه ته سنجاق است و به مو و درز لباس‌ها می‌چسبد.

شپش درمو و لباس زندگی می ‌کند و فقط به خاطر تغذیه روی سطح بدن می ‌آید و خودش را به پوست بدن می چسباند و پوست را سوراخ کرده و بزاق خود را در زیر پوست تزریق نموده و با مکیدن خون، مواد زائدی را نیز از خود دفع می ‌کند. همین تلقیح مواد زائد و بزاق به زیر پوست منجر به ایجاد برآمدگی قرمز رنگ خارش‌ داری می ‌گردد.

از نظر شدت و شیوع آلودگی به انواع این انگل، عواملی چون سن، جنس، نژاد، وضعیت اقتصادی و اجتماعی موثر شناخته شده‌اند. آلودگی در تمام گروه‌های سنی دیده می ‌شود ولی شپش سر در کودکان (سنین مدارس ابتدایی) شیوع بیشتری دارد.

نکته اینجاست که اگر چه به طور معمول این بیماری در جوامع فقیر و متراکم شایع ‌تراست، ولی در شرایط همه ‌گیری کلیه طبقات اجتماعی و اقتصادی جامعه را فرا می‌گیرد و حتی در جوامع چندنژادی مشاهده شده که شپش سر در سفیدپوستان شایع ‌تراز سیاه پوستان است.

بعد از انتقال انگل شپش از انسان آلوده به انسان سالم، انگل بالغ یکی دو ماه زندگی می کند و انگل ماده درهر روز ۴-۶ تخم می گذارد که به ساقه موها می چسبند و شبیه ذرات سفید مانند شوره دیده می شوند. این تخمها به بالغ تبدیل شده و این سیرهمچنان ادامه می یابد.

انواع شپش

  1. سر
  2. تن یا بدن
  3. عانه

۱٫ شپش سر

شپش های سر دارای رنگ سفید خاکستری هستند و بدن آنها کشیده است. شپش و رشک آن در لابه‌لای موها و بر روی پوست سر مخصوصا در نواحی پشت گوش و در شرایطی که آلودگی شدید باشد در تمام سر و حتی در محاسن فرد دیده می ‌شود.

رشک به محل خروج ساقه مو از فولیکول می‌ چسبد و در صورتیکه شرایط برای زندگی مناسب باشد مانند وجود دمای ۳۶- ۲۲ درجه سانتی ‌گراد در مدت ۷ روز به لارو که حشره ای بالغ ولی نارس می ‌باشد، تبدیل می ‌شود. خون خواری لاروها پس از خروج از تخم آغاز می‌ شود. لاروها پس از گذشت ۲ هفته به شپش بالغ تبدیل می شوند و بلافاصله جفت‌گیری می‌نمایند .شپش سر نسبت به تن قدرت تحرک کمتری دارد،پس گاهی میتواند ساعت‌ها در یک محل ساکن بوده و خون‌خواری نماید.میزان آلودگی به شپش سر،درمدارس دخترانه به خصوص مدارس ابتدایی ومهد کودک ها بسیار زیاد بوده است،بنابراین باید در این مراکز کنترل بیشتری صورت گیرد.

  1. شپش تن

مشابه شپش سر می باشد تنها تفاوت کوچکی که وجود دارد این است که که اندازه آن کوچک ‌تر و دارای رنگ شفاف ‌تری است. درزها و چین های لباس‌های زیر و نزدیک به بدن زیستگاه اصلی این حشره می ‌باشد. تحرک آن نسبت به شپش سر زیادتر بوده و اگر آلودگی شـدیـد باشد تخـم ‌ها به مـوهای ریز بـدن چسبیده باقی مـی‌مانند . اگر شــرایط محیطی منـاسب باشد مثلا دمای هوا ۳۶-۲۲ درجه سانتی گراد باشد پس از ۷-۵ روز تبدیل به لارومی شود و بعد از ۱۴ روز به شپش بالغ تبدیل می‌گردند. اگر شپش تن به مدت ۱۰ روز از بدن میزبان دور باشد دیگر قادر به زیستن نیست.

  1. شپش عانه

این نوع معمولا در محل‌های مرطوب بدن می ماند و خاکستری رنگ است. این شپش بسیار کم تحرک و تنبل می باشد و هنگام خون ‌خواری حتی بیش از یک روز به محل ثابتی چسبیده باقی می ماند. انتقال این شپش بیشتر از طریق تماس های جنسی می باشد و در کودکان و مدارس به ندرت دیده می شود.اما در مردان دارای شیوع، شدت و علائم بیشتری است. از عوامل اصلی شناسایی این نوع بروز نقاط آبی بر روی پوست در محل گزش می باشد.

پیشگیری

هیچگاه با افراد مبتلا شانه، برس، گیره سر، کلاه، رختخواب، حوله و یا لباستان را مشترک نشوید. اگر فرزندتان دچار شپش شده، مطمئن مسئولین مدرسه را درجریان گزارید تا هم سایر کودکان آلوده را پیدا کرده و هم در مدت آلوده بودن فرزندتان وی به مدرسه مراجعه ننماید. همچنین در صورت نیاز مدرسه باید محیط های آلوده شده را نیز تمیز نماید.

درمان شپش

۱- برای درمان ۲۵ گرم نعناع را با ۲۵ گرم میوه سرو کوهی و ۱۰ عدد میخک و ۱۰ عدد برگ عرعر را به مدت ۲۰ دقیقه در سرکه بجوشانید و بعد از ولرم شدن از صافی رد کنید و موهایتان را به ان آغشته سازید و اجازه دهید تا ۱ ساعت بر روی موهایتان بماند و سپس موها را شانه بزنید.

۲- برای درمان شپش ۳۰ میلی لیتر سرکه سیب را با ۱۵ میلی لیترروغن جوجویا و ۱۰ قطره اسانس پونه و ۱۰ قطره اسانس نیااولی و ۱۵ قطره اسانس عرعر مخلوط کنید و موهایتان را به دقت و کاملا آغشته به این مخلوط کنید و بعد از یک ساعت موی خود را شانه زده و بعد بشویید.

۳-  برای درمان سرکه را گرم کرده و آن را روی سر خود بمالید. حوله یا کلاهی روی سر خود بگذارید و ۳۰ دقیقه صبر کنید و بعد بشویید. و یا اینکه مخلوط روغن معدنی و سرکه را بر روی موهای خود بمالید تا شپش ها از موهایتان جدا شوند. این کار را ادامه دهید تا به کلی شپش ها از موهایتان جدا شوند.

۴- هرگز از شانه های پلاستیکی استفاده نکنید و از شانه فلزی برای شانه زدن هر بخش از موی خود استفاده کنید. بعد از اتمام شانه زدن ، شانه استفاده شده را در آب صابون قرار دهید و خوب آن را شستشو دهید تا شپش های آن کشته شوند.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)