کمردرد یکی از شایعترین بیماری های انسان بوده و تقریباً همه افراد حداقل یکبار در طول زندگی خود دچار کمر درد میشوند. شیوع آن در زن و مرد یکسان است و گرچه در هر سنی ممکن است اتفاق بیفتد ولی بیشتر در سنین ۵۰-۳۰ سالگی دیده میشود. کمردرد میتواند شدید یا خفیف باشد. کوتاه مدت یا مزمن باشد. دائم یا گاهگاهی باشد. با این حال در اکثر اوقات بطور خودبخودی بعد از چند هفته خوب میشود. کمردرد از علل عمده مرخصی های درمانی و غیبت از کار است و بروز آن در قشر فعال جامعه هر ساله موجب آسیب ها فراوان اقتصادی میشود.

علل کمر درد چیست

کمردرد علل بسیار زیادی دارد. با این حال مهمترین علل کمردرد عبارتند از :

 Low-Back-Pain

وارد آوردن فشار زیاد به ستون مهره Over activity

1

وارد آوردن فشار زیاد به ستون مهره از علل شایع کمردرد است. وقتی اسباب کشی میکنید، به مسافرت میروید، خانه تکانی شب عید میکنید، در یک صبح سرد زمستانی یک اتومبیل را که استارت نمیزند هل میدهید و یا به خرید میروید و مقدار زیادی اسباب خرید را به خانه میکشید و ... عضلات و لیگامان های اطراف ستون مهره خود را تحت فشار زیاد و ناگهانی قرار داده اید.

کمر شما ممکن است آمادگی برای تحمل این فشارها را نداشته باشد. نتیجه آن کشیده شدن عضلات و لیگامان ها و بدنبال آن ایجاد پارگی های کوچک و میکروسکوپی است. بدنبال آن تورم و درد در این بافت ها ایجاد میشود و شما آنرا بصورت کمردرد و خشکی کمر احساس میکنید. احساس میکنید کمرتان خشک شده و نمیتوانید آنرا به راحتی خم و راست کنید. این محدودیت حرکت قدری به علت درد و قدری به علت انقباض عضلات اطراف ستون مهره است که خارج از اراده شما صورت میگیرد و به آن اسپاسم هم میگویند. این نوع کمردرد معمولاً با چند روز استراحت خوب میشود.

آسیب دیسک بین مهره ای Disc injury

وقتی بوجود میاید که فشار بیشتری از آنچه در حالت قبل ذکر کردیم به کمر وارد کنیم یا ستون مهره آنقدر ضعیف باشد که با همان فشارهایی که گفتیم دچار آسیب دیسک شود. در هر حال این وضعیت از حالت قبل شدیدتر بوده و نشانه آسیب بیشتر به ستون مهره است. این آسیب ممکن است به دو صورت ایجاد شود.

•پاره شدن دیسک Disc tear : بر اثر فشار به ستون مهره قسمت حلقوی دور آ ن یا آنولوس فیبروزوس پاره میشود. این پارگی ممکن است خفیف یا شدید باشد. ممکن است به ناگهان و بدنبال یک فشار ناگهانی به کمر ایجاد شود و یا ممکن است به تدریج و در طی سالیان براثر وارد شدن فشارهای خفیف ولی مداوم ایجاد شود. معمولاً با افزایش سن این پارگی ها بتدریج در همه انسان ها بوجود میاید. این جزئی از روند پیری است. در بعضی ها این پارگی ها ممکن است بدون علامت و بدون درد باشد.
•هرنی دیسک Disk herniation : هرنی دیسک بین مهره ای یا دررفتن دیسک. در این وضعیت پارگی قسمت حلقوی محیطی دیسک ( آنولوس فیبروزوس) شدید بوده و قسمت مرکزی ( نوکلئوس پولپوزوس) از بین شکاف پارگی به بیرون راه پیدا میکند. این قسمت بیرون زده را هرنی یا فتق میگویند. مهمترین مشکلی که در فتق دیسک بوجود میاید اینست که قسمت بیرون زده به اعصابی که در حال بیرون آمدن از نخاع و مهره هستند فشار آورده و همین فشار موجب بروز بسیاری مشکلات از جمله درد اندام است. درد در باسن و ران و ساق احساس میشود. به این درد سیاتیک Sciatica میگویند. هرنی یا فتق دیسک معمولاً بعد از فعالیت هایی مانند بلند کردن یا هل دادن جسم سنگین یا خم شدن یا چرخیدن ناگهانی بوجود میاید.

پیری دیسک Disc degeneration

با بالا رفتن سن بتدریج در دیسک بین مهره ای پارگی های خفیف و متعدد بوجود میاید و به مرور دیسک چروکیده و خشکیده و کوچک میشود و قدرت ارتجاعی خود را از دست میدهد. براثر کوچک شدن دیسک ارتفاع آن هم کم شده و در نتیجه مهره ها به هم نزدیکتر میشوند. نزدیک شدن مهره ها موجب سایش مفاصل بین مهره ای به یکدیگر میشود که ایجاد سائیدگی و در نتیجه درد و خشکی میکند.

لغزش یا لغزیدگی مهره یا اسپوندیلولیستزی Spondylolisthesis

بر اثر ضعیف شدن یا پاره شدن لیگامان هایی که در اطراف مهره قرار گرفته اند، مهره به سمت جلو میلغزد. این حرکت نامناسب مهره را اسپوندیلولیستزی مینامند و ممکن است روی اعصاب نخاع فشار وارد کنند.

تنگی کانال نخاع Spinal stenosis

در این عارضه کانال نخاعی تنگ میشود و فضا برای نخاع کم شده و در نتیجه به آن فشار وارد میشود. تنگی کانال نخاعی معمولاً به علت استخوان های اضافه ایست که در اطراف زوائد مهره و مفاصل بین مهره ای به تدریج و با افزایش سن ایجاد میشود. ممکن است لیگامان های اطراف مهره هم بتدریج و با افزایش سن کلفت شده و موجب تنگ شدن کانال نخاعی شوند.

اسکولیوز Scoliosis

اسکولیوز یا انحراف جانبی ستون مهره عارضه ایست که معمولا در سنین نوجوانی بوجود میاید. این عارضه ممکن است موجب کمردرد و حتی فشار به اعصاب کمری و سیاتیک شود.

علل دیگر کمردرد چیست

بسیاری عوامل دیگر هم میتوانند کمردرد ایجاد کنند ولی شیوع آنها کم است. این علل به اختصار عبارتند از :

• تومورهای نخاع یا تومورهای خوش خیم یا بدخیم یا متاستاتیک مهره ها
• شکستگی مهره
• پوکی استخوان
• روماتیسم مانند اسپوندیلیت انکیلوزان
• عوامل روانی مانند هیستری یا تمارض
• بیماری های مفصل ران یا التهاب مفصل ساکروایلیاک در لگن
• بیماری های زنان مانند تومور ها یا عفونت های رحم یا اندومتریوز
• بیماری های پروستات
• بیماری های کلیه مانند عفونت یا سنگ دستگاه ادراری
• مشکلات دستگاه گوارش مانند پارگی زخم معده یا پانکراتیت
• انسداد یا آنوریسم آئورت یا شریان های لگن
• بیماری های عفونی عمومی مانند آنفلوانزا، حصبه و تب مالت
• عفونت های مهره

علت کمر درد من چیست؟

عللی که باعث ایجاد کمر درد می شوند شامل:

  • بلند کردن وزنه های سنگین به شکلی نا مناسب

  • فعالیت های سنگین ناگهانی

  • پرت شدن از بلندی، تصادف، ورزش های حرفه ای یا سنگین

  • وضعیت بد هنگام خوابیدن یا لمیدن

  • بد نشستن و بد ایستادن

  • طولانی خم شدن به سمت جلو

  • نگه داشتن گوشی تلفن با شانه (کسانیکه به خاطر شغلشان این کار را هر روز و طولانی مدت انجام می دهند.)

  • حمل کیف یا کوله سنگین وزن یا به مدت طولانی

  • کشیدگی و صدمه دیدن عضلات کمر

شرایط فیزیکی که می توانند منجر به کمر درد شوند یا عبارتند از:

  • ضعف عضلانی

  • اضافه وزن

  • بارداری

چه درمان هایی برای کمر درد وجود دارد؟

خانه یا بیمارستان؟

اولین چیزی که باید به آن توجه داشته باشید این است که آیا به یک پزشک متخصص نیاز دارید یا خیر؟

اگر کمر درد دارید و این علائم را مشاهده می کنید. با یک پزشک مشورت نمایید:

  • احساس کرختی یا به سختی حرکت دادن دست و پا

  • اگر مشکلاتی در کنترل ادرار خود دارید یا بی نظمی هایی مشاهده می کنید

  • اگر تب و سر درد دارید و در حال پیشروی است

  • اگر سن شما بیش از ۶۰ سال است و به مدت طئلانی استروید مصرف کرده اید

  • اگر در دست چپ یا سینه احساس درد دارید.

  • حامله هستید

  • پس از ۷۲ ساعت و انجام خود درمانی بهبودی حاصل نشد

درمان های خانگی

اگر هیچ یک از علائم فوق را مشاهده نکرده اید می توانید این کار ها را انجام دهید تا کمر آزرده خود را در شرایط بهتری قرار دهید

بهترین درمان فقط استراحت نیست. مراقب فعالیت های روزانه خود باشید بسیاری از کار هایی که به صورت روزمره انجام می شود می تواند به سلامت کمر شما لطمه بزند بهترین راه حل این است که علت اصلی مشکل کمر خود را بیابید سپس می توانید بهترین کار را انجام دهید مثلا اگر طولانی نشستن باعث کمر درد شما شده است بهتر است گاهی بلند شوید و حرکات نرمشی مناسب انجام دهید چه بسا اگر از ابتدا همین کار های ساده را انجام می دادید اکنون به کمر درد دچار نمی شدید. اما پس از اینکه از علت کمر درد خود مطمئن شدید می توانید با نرمش های مناسب بدون اینکه به کمر خود فشار وارد کنید سرعت بهبود را افزایش دهید. البته باید به اندازه کافی استراحت کنید.

سرد و گرم

 یک همام گرم یا کمپرس سرد و گرم می تواند باعث آرام شدن عضلات و نسوج ملتهب شوند. به خاطر داشته باشید سرد کردن همیشه باید اول باشد یک کیسه یخ را دور پارچه ای بپیچید تا از سرما زدگی جلوگیری کنید و آنرا به مدت ۲۰ دقیقه روی محل درد قرار دهید. می توانید این کار را چندین بار در روز انجام دهید. یخ التهاب و ورم را می خواباند و عکس العمل های عصبی را به درد کاهش می دهد.

برای کاهش اثر گرفتگی عضلات کمر ( توصیه می شود ۴۸ ساعت پس از شروع اولین درد این کار را انجام دهید.) می توانید از حمام آب گرم استفاده کنید یا می توانید از لامپ های فیزیوتراپی استفاده کنید تا عضلات کمر شل شوند.

با یک قرص درد را تخلیه نمایید

 دارو های ضد التهاب غیر استرویدی مانند آسپرین، ایبوپروفن یا ناپروکسی سریم می تواند تورم و سختی درد را کاهش دهد. در مورد هر کدام از اینها با توجه به علت درد نکاتی وجود دارد که دکتر دارو ساز بهترین مشاوره را می تواند به شما بدهد.

نگهدارنده کمر

 اگر مدت طولانی باید در اتومبیل یا محل کار بنشینید و چاره ای ندارید بهتر است از کرست ها و آتل های مخصوص و طبی استاندارد استفاده کنید ولی نباید کمر خود را به آن عادت دهید مثلا وقتی که به خانه می رسید بلافاصله آنرا باز کنید به عبارت دیگر طولانی مدت از آن استفاده نکنید و اجازه دهید ماهیچه های شما وظیفه اش را انجام دهد. چون اگر این عضلات ضعیف شوند احتمال صدمه دیدن مجدد بیشتر می شود.

اگر پس از ۷۲ ساعت و انجام این کار ها کمر درد شما بهبود قابل توجهی نیافت با پزشک خود تماس بگیرید.

چگونه از صدمه دیدن مجدد جلوگیری نماییم؟

برای جلوگیری از صدمه دیدن مجدد کمر تقویت و افزایش انعطاف پذیری عضلات، تاندون ها و لگامنت هایی که نگه دارنده کمر شما هستند بسیار اهمیت دارد. برای این منظور می توانید این کار ها را انجام دهید:

تمرین

  • ورزش هایی که به کمر و مفاصل فشار وارد نمی کنند مانند دوچرخه سواری، پیاده روی و شنا مفید هستند. اگر نمی توانید در بیرون از خانه ورزش کنید می توانید از تردمیل، دوچرخه ثابت و دیگر دستگاههای ورزشی استفاده کنید. اگر توان خرید آنها را ندارید این دستگاهها در هر سالن ورزشی وجود دارند به علاوه اینکه با مربی ورزشی هم می توانید مشکل کمر خود را در میان بگذارید تا به شما در تقویت عضلات کمر کمک کنند.

  • با تقویت عضلات شکم و کمر یک آتل طبیعی برای کمر خود ساخته اید که از کمر شما محافظت می کند.

  • حرکات کششی را به آرامی انجام دهید تا انعطاف پذیری آنها بیشتر شود.

اصلاح شیوه زندگی

  • رژیم غذایی مقوی و متعادل که دارای مقدار کافی کلسیم، ویتامین D و فسفر داشته باشد مصرف کنید.  فسفات بیش از نصف جرم مواد معدنی استخوان را تشکیل می دهد، ویتامین D به جذب میزان لازم کلسیم و فسفات کمک می کند. وقتی که فسفر خیلی زیاد شود بدن کلسیم را از استخوان ها خارج می کند تا با فسفر ترکیب کند و آنرا از بدن خارج نماید. بنابراین استخوان ها شکننده می شوند.

  • از مصرف سیگار و نوشیدنی های الکلی خود داری نمایید.

  • وزن خود را در حد متعادل نگه دارید. وزن اضافی فشار بیش از اندازه به ستون مهره ها و دیسک ها وارد می نماید.

  • به اندازه کافی آب بنوشید ۷۰ درصد وزن بدن آب است و آب کافی در بدن به سلامت دیسک ها میان مهره ای و ساختار ستون فقرات  کمک می کند.

  • مشکلات بینایی خود را رفع کنید بینایی ضعیف سبب می شود که فرد نتواند به خوبی بسیاری از حرکات را انجام دهد که نتیجه آن وارد آمدن فشار بیشتر به ستون فقرات است.

فیزیک بدن خود را حفظ نمایید

هنگام ایستادن

  • پاهای خود را به اندازه عرض شانه باز کنید و زانو های خود را در یک حالت قفل نکنید.

  • از قوس دادن پایین کمر به داخل و بیرون کمر به بیرون و پایین انداختن شانه های خود بپرهیزید.

  • سینه ها و شانه ها را صاف نگه دارید.

  • چانه خود را طوری نگه دارید که عضلات فک و گردن شما راحت باشد.

هنگام نشستن

  • پاهای خود را به راحتی روی زمین قرار دهید طوری که نه فشار زیادی روی آن باشد و نه آویزان باشد. و زاویه زانو ها و باسن شما ۹۰ درجه باشد.

  • اجازه دهید کمر شما قوس طبیعی خود را داشته باشد.

  • سینه و شانه ها را صاف نگه دارید.

  • چانه خود را طوری نگه دارید که عضلات فک و گردن شما راحت باشد.

هنگام رانندگی

  • صندلی خود را طوری تنظیم کنید پشت شما عمودی باشد. و کمر شما توسط صندلی حمایت شود و ارتفاع پشت سری باید طوری تنظیم شود که ارتفاع پشت سری با چانه شما هم سطح باشد.

  • زانو ها باید کمی خمیده باشند و تا حد امکان هم سطح با باسن شما باشد.

  • آرنج ها باید کمی خمیده باشند به طوریکه شانه های شما راحت باشند.

هنگام خواب

  • از تشکی سفت استفاده کنید. اگر تخت شما فنر دارد با قرار دادن یک صفحه تخته ای روی فنر و زیر تشک می توانید موقتا فرورفتگی تخت خواب خود را جبران کنید.

  • به پشت یا به پهلو بخوابید هنگامی که به پهلو می خوابید بهتر است بین زانو های خود یک بالش قرار دهید تا ستوان مهره های شما در وضعیت مناسبی قرار گیرد.

و اما در پایان به خاطر داشته باشید که پزشک معالج شما بهترین منبع اطلاعات است همه چیز را با او در میان بگذارید و با اطمینان کمر خود را معالجه نمایید.

توجه داشته باشید این مطالب فقط برای اطلاعات عمومی شما بیان شده است. و این اطلاعات نباید جایگزین مراجعه شما به پزشک معالج شود.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)