ناخن

ناخن

ناخن

ناخن های شما جزئی جدای ناپذیر از شما هستند. ناخن ها علاوه بر کارایی لازم برای انگشتان، جنبه زیبایی خیلی زیادی هم دارند. در این بین بهداشت ناخن و اصول نگهداری و تقویت ناخنهای شکننده بسیار مهم است. بهداشت فردی نان در افراد مختلف متفاوت است و هرکس نسبت به خود و نوع ناخن خود باید نسبت به بهداشت آن اقدام کند .

آناتومی ناخن

ناخن ها نقش مهمی در حفاظت از انگشتان دارند و مهارت کارهایی را که با انگشتان انجام می شود افزایش می دهند . همواره به ناخن هایتان دقت کنید که آیا قوی  و سالم هستند یا نه؟ به شیارها، فرورفتگی ها یارنگ و شکل غیر طبیعی ناخنها دقت کنید. بسیاری  از بیماریهای ناخن از جمله شکنندگی ناخن با مراقبت  صحیح قابل پیشگیری هستند و بعضی از آنها نشانه بیماریهای جدی هستند که نیاز به توجه دارند . ناخن از لایه های بر روی هم  قرار گرفته پروتئینی موسوم به کراتین که در مو و پوست هم وجود دارد ساخته می شود. هرناخن از چند قسمت تشکیل می شود که عبارتند از:

  • صفحه ناخن

بیشترین قسمت  قابل مشاهده ناخن را تشکیل  می دهد و همان بخش سختی است که درهنگام نگاه کردن به انگشتان دیده می شود.

  • چین های ناخن

به پوست واقع در دور ناخن گفته می شود.

  •  بسترناخن

به پوست واقع در زیر صفحه ناخن گفته می شود. سلول های واقع در بسترناخن، صفحه ناخن را می سازند و مسئول نگه داشتن صفحه ناخن هستند

  • بشره( کوتیکول)

بافتی  است که در قاعده ناخن، از روی صفحه ناخن عبور می کند و سلول های کراتین جدیدی که به آهستگی از بستر ناخن ظهور می کنند محافظت می نماید .

  • ماهک( لونولا؛Lunula)

ناحیه کوچکی به شکل ماه یاهلال است که در قاعده ناخن و زیر صفحه ناخن قرار دارد.

ناخنها از ناحیه زیر کوتیکول(ماتریکس) واقع در قاعده ناخن  رشد می کنند. با  رشد سلول های جدید، سلول های قدیمی سخت و فشرده می شوند و سرانجام از نوک انگشتان به  سمت بیرون می آیند. ناخن ها روزی۱/۰ میلی متر رشد می کنند و ۴ تا ۶ ماه طول  می کشد تا بطورکامل بازسازی شوند. ممکن است رشد ناخن انگشتان پا آهسته تر صورت گیرد. ناخن های سالم، صاف و بدون شکاف هستند و قوام و رنگی یکسان دارند و لکه یا تغییر رنگ در آن ها دیده نمی شود .

انواع آن

  • خشک

این ناخنها زبر  و خشک هستند و زمانی که رویشان دست می کشید، خشن هستند. اگر می خواهید این ناخنها همیشه سالم بماند و از خطر شکستگی رهایی پیداکند، آنها را با ویتامین  E هیدراته کنید.

  •  نرم

اگر دیدید که ناخن هایتان به راحتی خم می شود و از رشد کمی برخوردار است ، بدانید که ناخن های شما نرم هستند و باید به آنها را استحکام ببخشید. راحت ترین کاری که  شما می توانید انجام دهید این است که از مواد محکم کننده ناخن استفاده کنید . باید اشاره داشت که معمولاً آب باعث نرمی ناخن می شود و بهتر است که پس از آمدن از حمام، ناخن ها را با روغن نارگیل و بادام نرم کنید و به آن استحکام ببخشید . خانمهایی که ناخنهای نرمی دارند، در هنگام شستشوی ظروف، حتماً دستکش به دست کنند.

  • معمولی

اگر هیچ یک از مشکلات گفته شده را ندارید، ناخنهایتان طبیعی است ، این ناخنهاشفاف است و رشد خوبی دارد. بهترین  روش برای حفظ  این ناخنها این است که آب داغ را به  طور مستقیم روی آن نریزید.

ترکیبات

ناخنها به زور عمده از کراتین ساخته می شوند که در واقع پروتئین مو و پوست نیز هستند. ناخن دارای شکل ویژه ای از کراتین می باشد که به نام«کراتین سخت» معروف است و مشابه ترکیبات شیمیایی شاخ حیوانات می باشد. به علاوه ناخن دارای مقادیر کمتری کلسیم، آهن و روی نیز هست. خاصیت انعطاف پذیری نسبی ناخن به دلیل فسفولیپیدها می باشد که ماده ی اصلی تشکیل دهنده ی غشای سلولهای بدن است.

 ساختمان

صفحه ناخن که ساختمانی  سفت دارد و در تمام عمر رشد میکند.

* ماتریکس یا لایه زایای ناخن که عامل تولید مثل سلولی و رشد ناخن می باشد.- «ماهک» یا " لانولا " که این ناحیه  در ناخن شست دست و پا مشخص تر است.

* بستر ناخن و کوتیکول نیز بستری عروقی است که صفحه ناخن بر روی آن قرار می گیرد.

رشد

ناخن ها در تمام مدت در حال رشد هستند اما میزان این رشد با سن آهسته می شود. ناخن های انگشتان دست سریعتر از ناخنهای انگشتان پا به میزان ۳ میلی متر  در هر ماه رشد می کنند. رشد ناخن از محل ریشه تا نوک آزاد ناخن(خارج شده) ۶ ماه طول  می کشد. ناخن های شست پا هر ماه یک میلیمتر رشد می کنند و بین ۱۲-۱۸ ماه  طول می کشد تا کاملاً یک ناخن جایگزین آن شود.

  • رشد متوسط

متوسط رشد ناخن ۳ میلی متر در ماه است ولی بین ۹/۱ تا ۴/۴ میلی ‌متر در ماه متغیر است. فصول مختلف و بیماری‌ های خفیف اثر ناچیزی بر رشد ناخن دارد.قد یا وزن فرد روی رشد ناخن تأثیری ندارد. مردان رشد ناخن بیشتری تا ۱۹ سالگی دارند. این تفاوت از این سن کاهش یافته ولی تا ۶۹ سالگی رشد ناخن در مردان اندکی بیشتر است. از این سن به بعد، رشد ناخن در هر دو جنس یکسان می ‌شود.

بارداری باعث افزایش سرعت رشد و سوء تغذیه باعث کاهش آن می‌ شود. بعضی از بیماری‌ های شدید نیز باعث اختلال در رشد یا ایجاد ناخن می ‌شود از جمله در اوریون و تیفویید ممکن است فرورفتگی با برجستگی عرضی روی ناخن دیده شود.

اختلالات شایع ناخن

بعضی  از اختلالات ناخن بی ضرر هستند. از  این جمله اختلالات می توان به ایجاد شیارهای عمودی( که با افزایش ممکن است برجسته تر شوند) و خط ها یا لکه های سفید اشاره کرد. معمولاً لکه ها در نتیجه آسیب دیدگی صفحه یا بستر ناخن ایجاد می شوند.

سایر اختلالات ناخن می توانند نشان دهنده وجود بیماری باشند. به عنوانم ثال زردرنگ شدن ناخن ها ممکن است در اثر بیماری تنفسی مثل برونشیت مزمن یا تورم دست ها یا عفونت های قارچی یا میکروبی زیر ناخن روی دهد. اگر ناخن ها از بسترخود جدا شوند ممکن است نشان دهنده بیماری پسوریازیس یا عدم تحمل به بعضی داروها باشد. دندانه دار شدن ناخن ها که به آنها خطوط بیو(Beaus Lines) گفته می شود در موارد قطع رشد ناحیه زیر کوتیکول روی می دهد و ممکن است ناشی از آسیب یا بیماری شدید باشد. چنان چه مبتلا به مشکلی در ناخن خود شده اید که مدتی  است طول کشیده یا با سایر علایم و نشانه ها همراه است به پزشک مراجعه کنید.

آرایش ناخن(مانیکور) و ناخن های ضعیف

اگر ناخن های خود را آرایش(مانیکور) می کنید به یاد داشته باشید که کوتیکول ناخن را برندارید زیرا موجب عفونت ناخن می شود. همچنین مطمئن شوید که تکنیسین ناخن، به طور صحیح تمام وسایل مورد استفاده را استریل  می کند. استفاده از وسایل غیراستریل می تواند موجب  انتقال عفونت های ویروسی مثل هپاتیتB یا زگیل شود. ناخن های ضعیف یا شکننده دائماً در معرض آسیب و شکستن قرار دارند. برای تقویت ناخن های شکننده ، نوک ناخن ها را به شکل کوتاه و مربع و کمی گرد در آورید و بعد از استحمام به کوتاه کردن ناخن بپردازید یا این کار را پس از ۱۵ دقیقه قراردادن دست ها در روغن حمام انجام دهید و پس از  کوتاه کردن ناخنها از مرطوب کننده استفاده کنید.

*  کوتیکول ناخن را در هنگام خواب شب مرطوب  کنید و دست ها را با دستکش نخی بپوشانید.

*  به ناخن ها سفت کننده ناخن بمالید ولی توجه کنید که از ترکیبات حاوی تولوئن سولفونامید یا فرم آلدیید نباشد زیرا این مواد می توانند موجب قرمزی یا تحریک پوست شوند.

*  لاک ناخن را بیش از دوبار درماه با مواد پاک کننده پاک نکنید بلکه سعی کنید با دستکاری لاک، آن را از ناخن جدا نمایید.

*  از استون برای پاک کردن لاک ناخن استفاده نکنید زیرا موجب  خشکی ناخن می شود.

*  شکستگی های ناخن را با چسب ناخن ترمیم کنید.

*  معمولاً رژیم غذایی خاصی برای تقویت ناخن وجود ندارد. تنها در صورت کمبود پروتئین، با افزودن پروتئین یا کلسیم به رژیم غذایی می توان به تقویت ناخن کمک کرد.

*  قراردادن ناخنها در ژلاتین به تقویت ناخن ها کمک نمی کند.

اسرار ناخن های زیبا

ناخن هایتان را مرطوب نگه دارید دلیل اصلی شکست ناخن ها خشکی آنهاست. برای این کار به انتهای ناخن ها کرم مرطوب کننده بزنید و ماساژ دهید. با این کار علاوه بر تحریک جریان خون باعث تغذیه و در نتیجه افزایش مقاومت آنها در برابر آسیب های خارجی شده اید. از شستشوی افراطی دستها بپزهیزید هر چقدر بیشتر دستها را بشویید بیشتر به ناخن ها آسیب می زنید. چون آب ناخن ها را نرم می کند و در نتیجه باعث شکنندگی آنها می شود.دستهایتان را با صابون های ملایم بشویید و هنگام شستشوی ظروف از دستکش استفاده کنید.

تغذیه مناسبی داشته باشید. برای اینکه ناخن های زیبا و سالمی داشته باشید به تغذیه مناسب و سرشار از ویتامین ها و مواد معدنی نیاز دارید. مواد غذایی سرشار از ویتامین های B (از قبیل جوانه ی گندم، زرده ی تخم مرغ و ..) ویتامین C (میوه های تازه،مرکبات و...)، سیلیسوم و پروتئین میل کنید. لیمو ترش ناخن ها را سفید می کند. این درست است که لیمو ترش باعث سفیدی ناخن ها می شود اما تاثیر آن موقتی است. توجه داشته باشید که نباید ناخن ها را به مدت طولانی خیس نگهداشت تا سفید شوند زیرا این کار باعث شکنندگی آنها می شود. برای جلوگیری از زرد شدن ناخن ها اگر سیگار می کشید بهتر است آنرا ترک کنید و بدون استفاده از دستکش به مواد شیمیایی دست نزنید.

با ناخن هایتان مهربان باشید. از سوهان، قیچی، ناخن گیر و .. با ملایمت استفاده کنید. ناخن ها را چهار گوش کوتاه کنید و برای اینکار بهتر است از قیچی استفاده کنید.کفش های نوک تیز و تنگ نپوشید، چون باعث فرو رفتن ناخن در گوشت پا می شود. در مانیکور کردن زیاده روی نکنید ، تصور نکنید برای داشتن مانیکوری خوب باید ناخن ها را تراشید و تمیز کرد زیرا این کار ناخن ها را در معرض بیماری ها قرار می دهد.

ناخن و لاک

درست است که لاک در مقابل ضربه های بیرونی از ناخن ها حفاظت می کند اما باید اجازه بدهید ناخن هایتان هر از گاهی بدون لاک نفس بکشند.برای جلوگیری از خشکی ناخن ها از یک حلال بدون استون استفاده کنید. از لاک هایی که رنگ تیره دارند استفاده نکنید چون به ناخن ها رنگ (زرد-نارنجی) می دهند که تنها با بلند شدن از بین می روند. از ناخن های مصنوعی در مناسبت های خاص استفاده کنید زیرا استفاده ی دائمی از آنها باعث ایجاد حساسیت می شود.

از رطوبت دوری کنید، برای پیشگیری از پیدایش قارچهای ناخن، دست ها و پاها را بعد از شستشو با دقت خشک کنید. رطوبت، زمینه ساز رشد قارچ هاست. ناخن های پا از گوشت انگشتان بلندتر نباشد در غیر اینصورت به محل تجمع میکروب ها بدل می شود. کرم های موضعی یا لاک های مخصوص، قارچ های تازه رشد یافته را درمان می کنند اما در صورت پیشرفته بودن بیماری باید دارو مصرف کرد.

در بسیاری موارد، بروز تغییر  در شکل، رنگ، قوام و سایر خصوصیات ناخن می تواند نشانه بروز یک  بیماری جدی  در سایر ازگانهای حیاتی بدن باشد. البته این مسئله کافی نیست و در بعضی موارد در اثر عوارضی که روی خود ناخن ایجاد می شود، تغییراتی بروز  میکند. عمل اصلی ناخن در انسان مراقبت از انگشتان و کمک  به فعالیتهای حرفه ای است. سلامت ناخن از دیدگاه زیبایی بسیار بااهمیت است. از طرفی وضعیت ناخن می تواند نشانه ای از موقعیت اجتماعی فرد باشد.

مراقبت از ناخن ها

*  برای پیشگیری از آسیب دیدگی ناخن ها از آنها برای ضربه زدن و بلند کردن اشیا استفاده نکنید.

*  ناخن ها را نجوید و به کوتیکول ناخن ها ضربه نزنید. این کارها موجب آسیب بسترناخن می شوند. حتی یک بریدگی کوچک ناخن می تواند موجب ورود باکتری ها یا قارچی و ایجاد عفونت ناخن(پارونیشی؛parnychia) شود .

*  از ناخن های خود محافظت به عمل آورید. در هنگام تماس طولانی با صابون و آب یا در زمان استفاده از مواد شیمیایی خشن از دستکش لاستیکی دارای آستر نخی استفاده کنید.

*  به طور مرتب ناخن ها را کوتاه  و زیر آنها را تمیزکنید.

*  به طور مرتب ناخن ها را مرطوب کنید. ناخنها هم مانند پوست نیاز به  رطوبت دارند. در هنگام مر طوب کردن  دست ها، مرطوب کننده را به ناخن ها نیز بمالید. پس از پاک کردن لاک ناخن هم  مرطوب کننده به ناخن ها بمالید.

منبع : کتاب رارهای زیبایی و جوانی ، کتاب راهنمای پزشیکی خانواده- مراقبت از پوست مو و ناخن

خدمات تخصصی معرفی شده در این سایت صرفا جهت آگاهی و اطلاع می باشد

Leave a Reply