1

لب شکری یا شکاف لب و کام


 

 یکی از نقایص مادرزادی شایع شکاف لب و کام است . هنگامی این شکاف ها روی می دهند که بافت کافی برای ایجاد لب و کام وجود ندارد . پارگی یا بسته نشدن کامل لب را ، لب شکری و شکاف سقف دهان را شکاف کام می گویند .

همه ما در ابتدای دوران جنینی دارای شکاف کام و لب هستیم. به طور کلی لب ها در هفته ششم حاملگی به صورت یک قطعه کامل در می آید و کام در آخر سه ماهگی اول به صورت یک قطعه کامل ایجاد می شود . هرگونه اختلالی در ایجاد لب و کام در دوران جنینی منجر به شکاف لب و کام می گردد .

بیماری لب شکری در تمام کشورهای دنیا شیوع دارد و از شایع ترین ناهنجاریهای مادرزادی سر و صورت است به طوریکه از هر ۷۰۰ تولد زنده در کل دنیا یک نفر به شکاف لب و کام مبتلا است .

لب شکری علاوه بر اینکه بر روی زیبایی فرد تاثیر دارد ، ممکن است اثرات روحی روانی مخربی بر روی بیمار داشته باشد اما با درمان لب شکری به موقع می توان از تمام این عوارض ، پیشگیری کرد .

انواع مختلف شکاف لب و کام (لب شکری)


به طور کلی سه نوع شکاف وجود دارد:

۱ ـ هم لب و هم کام دچار شکاف هستند. بیش از نیمی از شکاف‌ها  از این نوع هستند. این نوع شکاف در پسر بچه‌ها شایع‌تر است. حدود ۱۳ درصد مبتلایان به این نوع شکاف به سایر ناهنجاری‌های مادرزادی نیز مبتلا هستند.

۲ ـ فقط کام شکاف دارد. یک‌ سوم شکاف‌ها از این نوع هستند و بیشتر در دختر بچه‌ها دیده می‌شود.

۳ ـ فقط لب شکاف دارد. حدود یک ‌پنجم مبتلایان به شکاف را شامل می‌شود.

4

 علت ها و دلایل ایجاد شکاف لب و کام (لب شکری)


عوامل محیطی، روانی - هیجانی و ارث، سه عامل مهم در ایجاد شکاف کام و لب هستند.

عامل ارث : بر اساس یافته‌های تحقیقات انجام شده، در ۳۳ تا ۳۶ درصد موارد، رابطه مثبتی بین تقبل هزینه عمل شکاف کام  و عامل ارث وجود دارد. اگر کودکی با شکاف «دهانی – صورت» متولد شود، شانس ابتلا برای بچه بعدی، پنج درصد اضافه می‌شود. اگر یکی از والدین کودک، مبتلا به این شکاف باشد، شانس ابتلا برای کودک بعدی تا ۱۵ درصد بیشتر افزایش خواهد یافت.

عوامل محیطی  :طبق تحقیقات انجام شده، بیماری‌های عفونی مادر، اختلال هورمونال (هیپوتیروئیدیسم، دیابت و درمان با داروهای کورتونی)، داروها ( مصرف داروهای آرام‌بخش، ضد تشنج و ضد صرع، احتمال وقوع شکاف لب را تا ۱۰ برابر افزایش می‌دهد)، ویتامین‌ها (کمبود ریبوفلاوین، اسید فولیک، ویتامین B6، ویتامین A و حتی در بعضی موارد مقادیر بیش از حد ویتامین A منجر به بروز شکاف می‌شود؛ این در حالی است که استفاده از اسیدفولیک در چهار ماهه اول حاملگی اثر محافظتی علیه شکاف دارد) ، هیپوکسی (سیگار کشیدن مادر در دوران بارداری منجر به هیپوکسی در کودک شده که متعاقبا وقوع شکاف کام را افزایش می‌دهد)، از جمله عوامل موثر محیطی بر ایجاد شکاف لب و کام هستند.

عوامل روانی : عوامل روانی و هیجانی که با ایجاد تنش‌های ضربه زننده ممکن است در اتیولوژی شکاف در انسان نقش مهمی داشته باشند از دیگر عوامل شکاف لب و کام به شمار می‌روند.

سندروم‌های موثر دیگر : علاوه بر موارد ذکر شده، سندرم‌های شناخته شده متعددی وجود دارد که در آنها شکاف لب و کام، یافته شایعی است و شامل سندرم Teacher-collins، سندرم wander –woude و سندرم pierre – robin است. همچنین در تریزومی ۱۳ و ۸ نیز مواردی از شکاف لب و کام دیده شده است.

 مشکلات ناشی از شکاف لب و کام (لب شکری)


بسته به میزان و محل شکاف کام یا لب، عوارض آن نیز فرق می‌کند. به طور کلی یک یا چند یا تمام عوارض زیر ممکن است روی دهد:

تغذیه ای: شکاف لب، مشکل چندانی در تغذیه نوزادان ایجاد نمی‌کند. اما شکاف‌هایی که در کام وجود دارد باعث می‌شود که کودک نتواند به خوبی از سینه مادر یا شیشه، شیر بمکد. برای مکیدن، نیاز است که در ناحیه دهان،‌‌ خلاء ایجاد شود و شکاف‌های ناحیه کام، امکان ایجاد خلاء را به نوزاد نخواهد داد. کودکان دارای شکاف کام، ممکن است هنگام شیرخوردن، عق بزنند، شیر در گلویشان بپرد و یا از بینی‌شان بیرون بزند.

بعضی پزشکان استفاده از یک صفحه پلاستیکی را توصیه می‌کنند. این صفحه پلاستیکی، هنگام شیر خوردن نوزاد در ناحیه کام او قرار می‌گیرد و با مسدود کردن شکاف، به راحت‌تر شیرخوردن او کمک می‌کند.

شنوایی: کودکان مبتلا به شکاف کام، باید بین ۳ تا ۶ ماهگی توسط پزشک متخصص گوش و حلق و بینی معاینه شوند. این کودکان، مستعد ابتلا به بیماری‌های گوش میانی می باشند. در این کودکان، ساخت مایع گوش میانی دچار اختلال می‌شود و نواقص شنوایی‌،‌ عفونت‌ها، تب و گوش‌درد شایع است. این مشکلات قابل درمان‌اند، اما اگر دیر به آنها رسیدگی شود، به کری دائمی و یا اختلالات کلامی منجر می شوند.

تکلم: در گروهی از مبتلایان به شکاف کام، مشکلات کلامی اتفاق می افتد. این کودکان ممکن است دیرتر حرف بزنند و یا تودماغی صحبت کنند. اما با ترمیم شکاف کام این مشکلات برطرف خواهد شد. بهره گرفتن از گفتار درمانی لازم است.

کودکان مبتلا به شکاف کام با ضریب هوشی معمولی زندگی می کنند. اما در صورت بروز اختلالات شنوایی و پایین آمدن سطح یادگیری، ضریب هوشی آنان کمتر از حد معمول خواهد شد.

دندانی و فکی: شکاف لب، به داخل سوراخ بینی گسترش می‌یابد و تعداد دندان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در این کودکان نداشتن بعضی از جوانه‌های دندانی، بی‌دندانی، دندان‌های اضافه و تغییر رنگ دندان می‌تواند قابل رویت باشد.

 درمان شکاف لب و کام (لب شکری)


عمل جراحی می تواند مشکل لب شکری را برطرف کند. قبل از عمل جراحی لب شکری ممکن است پزشک برای حمایت کودک و کاهش مشکلات او از لوازم و تجهیزات خاصی مانند اسپلیت های دندانی یا نوار چسب های طبی استفاده کند.

شکاف لب (به ویژه اگر یک طرفه باشد)، به یک عمل جراحی ترمیمی نیاز دارد. با تقبل هزینه عمل شکاف کام ، جراح یک برش دو طرف شکاف ایجاد می کند که از لب تا سوراخ بینی امتداد دارد و سپس دو طرف به همدیگر بخیه می شود. شکاف لب دوطرفه، ممکن است به دو جراحی نیاز داشته باشد.

جراحی شکاف کام ، به دلیل نیاز به ساختن یک کام جدید مشکل تر است. ایجاد کام جدید، باعث کاهش عفونت های گوش میانی، بهبود در رشد دندان ها و استخوان های صورت کودک و پیشرفت تغذیه و توانایی سخن گفتن می شود.

جهت ترمیم شکاف کام، چندین جراحی انجام می شود که وابسته به عمق و بزرگی سوراخ می باشد. جراحی ها معمولا شش ماه یک بار انجام می شوند.

5

سن مناسب برای ترمیم شکاف لب


بیشتر پزشکان توصیه می کنند که نوزاد در سن ۶ ماهگی مورد عمل جراحی قرار بگیرد. اما تعیین زمان دقیق عمل جراحی برای هر نوزاد متفاوت است و  به میزان زیادی بستگی به وضعیت سلامت نوزاد، شدت و محل شکاف دارد. از آنجا که این شکاف‌ها ممکن است منجر به اختلالات رشدی، تکلمی و روانی شوند، لازم است در اولین فرصت درمان شروع شود .

توصیه های بعد از عمل جراحی شکاف لب و کام (لب شکری)


- سه هفته از پستانک استفاده نگردد.

- حرکت کم بازوها برای سه هفته و ممانعت از قرار دادن انگشتان یا اسباب بازی در دهان کودک.

- تغذیه با کمک سرنگ یا لبه کناری قاشق صورت بگیرد. نوع غذا، مثل قبل از جراحی خواهد بود.

- بعد از جراحی، لب کودک قرمز و متورم می باشد.

- نوارهای باریک چسب، برای تقویت محل جراحی و کاهش فشار به زخم و بخیه ها و جلوگیری از دستکاری محل زخم استفاده می شود.

- کودکی که بی قرار بوده و از خوردن امتناع می کند، ممکن است درد داشته باشد و نیاز به مسکن دارد.

- پانسمان روی لب، نیاز نمی باشد.

- پماد آنتی بیوتیک مثل جنتامایسین چشمی، پس از برداشت چسب های نازک مورد استفاده قرار می گیرد.

- از مواجهه با نورآفتاب برای حداقل شش ماه، برای کاهش تیرگی محل زخم بایستی پرهیز گردد.

- جای زخم با گذشت زمان بهترشده، ولی هرگز به طور کامل ناپدید نمی گردد.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)

Leave a Reply